P. Ile czasu trzeba przepracować, żeby dostać wcześniejszą emeryturę?
O.
Prawo do wcześniejszej emerytury nabywa się po spełnieniu jednego z trzech podstawowych warunków:
1) opieki nad dzieckiem wymagającym stałej opieki;
2) pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze;
3) osiągnięcia 60 lat dla mężczyzn i 55 dla kobiet przed końcem 2007 r, przy czym mężczyzna powinien posiadać co najmniej 25-letni okres składkowy i nieskładkowy i zostać uznany za całkowicie niezdolnego do pracy, a kobieta co najmniej 30-letni okres składkowy i nieskładkowy lub co najmniej 20-letni okres składkowy i zostać uznana za całkowicie niezdolną do pracy.
P. Jak mogę zmienić OFE?
O. Aby zmienić swój fundusz wystarczy podpisać umowę z nowym OFE przeznaczoną dla członków innych funduszy.
P. W jaki sposób można odzyskać składki, które nie zostały przelane z ZUS-u?
O. Jednym z najczęstszych powodów nie przekazywania składek przez ZUS do funduszu jest niezgodność danych identyfikacyjnych w OFE, danych w ZUS i danych przekazywanych przez pracodawcę wraz ze składką. Każdy członek funduszu ma możliwość korekty tych danych, co powinno skutkować poprawą składkowości i odzyskaniem zaległych składek.
W sprawie zaległych składek można również wystąpić do reklamacją do Departamentu Obsługi Klientów w ZUS.
P. Moje składki długo nie były przelewane przez ZUS ponieważ pracodawca źle podał mój PESEL. Co stanie się z moimi zaległymi składkami?
O. Pana pieniądze są w ZUS i po wyjaśnieniu nieprawidłowości pomiędzy Pana pracodawcą a ZUS powinny zostać przekazane na Pana konto w funduszu emerytalnym. Ponieważ wina za opisany stan rzeczy leży po stronie pracodawcy, ewentualne roszczenia odsetek należy kierować bezpośrednio do pracodawcy.
P. Jak naliczane są emerytury?
O. W I filarze podstawę obliczenia emerytury stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne, która zależy od wynagrodzenia, z uwzględnieniem waloryzacji składek. W każdym przypadku powyższa podstawa jest wielkością indywidualną dla danej osoby. Emeryturę zaś oblicza się dzieląc podstawę przez średnie dalsze trwanie życia ubezpieczonego.
W II filarze członkowie funduszy emerytalnych zbierają, na swoich indywidualnych kontach w OFE, kapitał emerytalny. W momencie przejścia na emeryturę zebrany kapitał emerytalny będzie podstawą do wykupienia z zakładu emerytalnego odpowiedniej wysokości emerytury. Szczegółowe przepisy dotyczące funkcjonowania zakładów emerytalnych nie zostały jednak jeszcze opracowane.
P. Czy jeżeli jestem zatrudniony na umowę zlecenie, to czy moja składka odprowadzana do ZUS-u jest również odprowadzana do funduszu emerytalnego?
O. Tak, pod warunkiem oczywiście, że przystąpił Pan do funduszu emerytalnego. Zgodnie z ustawą 2,3% wynagrodzenia stanowiące część składki na ubezpieczenia społeczne przekazywane jest z ZUS do funduszu emerytalnego.
P. Ile czasu mam na podpisanie umowy z OFE od podpisania umowy o pracę? Jeżeli nie uczynię tego w w/w terminie, to po jakim czasie ZUS przydzieli mnie do jakiegoś OFE? Czy zostanę o tym fakcie pisemnie powiadomiony?
O.
Umowę z otwartym funduszem emerytalnym należy podpisać w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczenia, czyli np. podjęcia pracy.
Losowanie do funduszy emerytalnych odbywa się dwa razy do roku w ostatni dzień roboczy stycznia oraz na koniec lipca.
ZUS powinien Pana powiadomić zarówno przed losowaniem - ponaglając do podjęcia decyzji, jak i po losowaniu - informując o funduszu, do którego został Pan wylosowany.
P. Kto może skorzystać ze świadczenia przedemerytalnego?
O. Świadczenia przedemerytalne związane są z przeciwdziałaniem bezrobociu. Zasady ich przyznawania reguluje Ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu z dnia 14 grudnia 1994 r.
Przysługuje ono osobie, spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, co oznacza odpowiedni wiek i staż pracy (przypadków jest wiele). Świadczenie może zostać przyznane w sytuacji rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy.
P. Ile mogę dorobić do emerytury tak, aby nie potrącano mi jej części?
O. Maksymalnie 70% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto. Zgodnie z art. 104 ust. 8 Ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w przypadku kiedy przychód uzyskiwany przez emeryta wynosi ponad 70%, ale nie więcej niż 130% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, świadczenie emerytalne ulega zmniejszeniu o kwotę przekroczenia.
P. Na co powinno się zwracać uwagę przy wyborze funduszu?
O. Decyzja o wyborze funduszu emerytalnego to decyzja długoterminowa. Osoby przystępujące do funduszu po raz pierwszy mają najczęściej ponad 30 lat do emerytury, czyli przed sobą ponad 30 lat oszczędzania w danym funduszu. Fundusz, a dokładnie jego akcjonariusze powinni gwarantować stabilność i bezpieczeństwo w takim długim okresie. Warto więc po pierwsze zastanowić się czy akcjonariusze OFE budzą takie zaufanie. Warto również wziąć pod uwagę opłaty pobierane przez fundusz przez cały okres członkostwa oraz sprawdzić wyniki inwestycyjne w kilku różnych długich okresach.
P. Czym się różnią emerytury z trzech filarów systemu emerytalnego?
O. I filar jest obowiązkowy i repartycyjny (świadczenia emerytalne wypłacane są z bieżących składek osób pracujących); emerytura z I filaru pochodzi z ZUS. II filar jest obowiązkowy i kapitałowy; środki przyszłych emerytów zarządzane są przez otwarte fundusze emerytalne. III filar jest dobrowolny i kapitałowy, zarządzany przez prywatne instytucje; jedną z form tego filaru są pracownicze programy emerytalne.
P. Co się dzieje ze składkami przekazywanymi przez pracodawcę do ZUS i jaka składka jest przekazywana na konto klienta w OFE ?
O. Składka na ubezpieczenie emerytalne, odprowadzana do I i II filaru wynosi łącznie 19,52% wynagrodzenia brutto pracownika. Jest ona w połowie odprowadzana przez pracodawcę i pracownika (odpowiednio po 9,76%). Ze składki 2,3% wynagrodzenia odprowadzane jest przez ZUS do otwartego funduszu emerytalnego, którego pracownik jest członkiem. Pozostała część składki - 17,22% wynagrodzenia, pozostaje na indywidualnym koncie pracownika w ZUS.
P. Jak szybko ZUS przekazuje pieniądze do funduszy emerytalnych?
O.Ustawowo ZUS powinien przekazać pieniądze do funduszy emerytalnych w terminie 10 dni roboczych od daty otrzymania składki od płatnika (w 2002 r. - 19 dni roboczych). Za opóźnienie w przekazywaniu składek, ZUS zobowiązany jest wypłacić ustawowe odsetki (od 15 grudnia 2008 r. - 13% w skali roku).
P. Czy pieniądze w funduszu są bezpieczne i jakie jest zabezpieczenie finansowe funduszu?
O. Środki gromadzone w funduszu emerytalnym są bezpieczne i nie ma możliwości ich utraty. Są one objęte wielostopniowym systemem gwarancji. Jeżeli zysk z inwestycji w danym funduszu będzie mniejszy niż minimalna stopa zwrotu, to towarzystwo zarządzające funduszem, będzie musiało pokryć tę różnicę ze stworzonego ze swoich środków rachunku rezerwowego. Jeśli środki z rachunku rezerwowego będą niewystarczające, towarzystwo będzie zobowiązane pokryć powstały niedobór ze środków własnych. Jeśli środki własne nie wystarczą wyrównanie tej różnicy, to pokryje je Fundusz Gwarancyjny, który jest tworzony przez wszystkie towarzystwa emerytalne. W ostateczności, gdyby i w Funduszu Gwarancyjnym zabrakło pieniędzy, zostaną one wypłacone z budżetu państwa.
P. Czy środki na rachunku w funduszu są opodatkowane?
O. Składki wpłacane przez członków funduszy są zwolnione z opodatkowania. Dochody osiągnięte przez fundusz w wyniku działalności inwestycyjnej też są zwolnione od podatku. Dopiero otrzymywanie świadczenia emerytalne będą zobowiązywały do okresowego płacenia podatku dochodowego od osób fizycznych. Tak więc system podatkowy w odniesieniu do drugiego filara będzie systemem EET (zwolnienie - zwolnienie - podatek).
P. W jakiej sytuacji ma miejsce losowanie do funduszu?
O. Osoby przystępujące do otwartego funduszu emerytalnego zobowiązane są do zawarcia umowy w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczenia, czyli np. podjęcia pracy. ZUS ma obowiązek przypomnieć o konieczności zawarcia umowy listownie wskazując jako ostateczny termin 10 stycznia lub 10 lipca. Losowanie odbywa się ostatniego dnia roboczego stycznia i lipca. Jeżeli osoby te nie dopełnią obowiązku i nie podejmą decyzji, ZUS wybierze za nich fundusz losowo. W losowaniu biorą udział tylko takie fundusze, które uzyskały w dwóch ostatnich okresach rozliczeniowych stopę zwrotu wyższą niż średnia ważona stopa zwrotu wszystkich funduszy, a jednocześnie ich aktywa netto nie przekraczają 10% aktywów całego rynku OFE.
P. Czy można zmieniać otwarte fundusze emerytalne?
O. Istnieje możliwość zmiany otwartego funduszu emerytalnego. Następuje to przez zawarcie umowy z nowo wybranym funduszem
P. Co się dzieje ze środkami w OFE w przypadku śmierci członka funduszu?
O. Środki gromadzone w otwartym funduszu emerytalnym w przypadku śmierci członka funduszu zostaną przekazane osobom wskazanym przez zmarłego lub spadkobiercom.
P. Co się dzieje ze środkami w OFE w przypadku rozwodu?
O. Środki gromadzone w funduszu emerytalnym stanowią część wspólnoty majątkowej małżonków. W razie rozwodu podział środków na rachunku nastąpi zgodnie z dokonanym podziałem majątku wspólnego małżonków. Środki nie będą wypłacane, lecz transferowane na konto małżonka w funduszu.
P. Czy przystępując do otwartego funduszu emerytalnego można zachować otrzymywany zasiłek?
O. Członkostwo w OFE nie przeszkadza w ubieganiu się o prawo do renty inwalidzkiej, rodzinnej, zasiłku emerytalnego ani jakiegokolwiek innego zasiłku Uprawnienie do zasiłku nie jest bezpośrednio związane z zawarciem umowy z funduszem emerytalnym i dlatego samo zawarcie umowy nie powoduje utraty prawa do zasiłku.
P. Od kiedy może być wypłacana emerytura?
O. Wiek emerytalny rozpoczyna się od 60 roku życia w przypadku kobiet i 65 roku życia w przypadku mężczyzn. Od tego wieku ubezpieczonym przysługuje prawo do ubiegania się o świadczenia emerytalne.
P. Od czego zależy wysokość przyszłej emerytury?
O. Wysokość emerytury członka funduszu zależy od wielkości składek wpłacanych co miesiąc przez ubezpieczonego, od wyników inwestycyjnych oraz momentu przejścia na emeryturę (im później, tym wyższa emerytura).